Fort II "Wawrzyszew"

 

Drugi fort zewnętrznego pierścienia twierdzy nazywany był niekiedy fortem "Wawrzyszew" (W. Bartoszewski, 1859 dni Warszawy). Jego całkowita powierzchnia wynosiła S=34,08 ha, a rzędna najwyższego punktu h=111,2 m.

Fort II znajduje się na obszarze ograniczonym ulicami: Księżycową, Arkuszową, Conrada, Wojciecha Bogusławskiego i Maszewską.

Zadaniem fortu było zamknięcie od północy kilkukilometrowego niezalesionego pasa, biegnącego wzdłuż Wisły, pomiędzy Warszawą a Modlinem.

Fort usytuowany na równinie warszawskiej, otoczony był na przedpolu podmokłymi łąkami z licznymi przeszkodami wodnymi.

Fort II podlegał decyzji o kasacji twierdzy "Warszawa" z 31 stycznia 1909 r., wobec czego został rozbrojony i częściowo rozebrany w 1913 r. Główne prace rozbiórkowe przeprowadzono były na jego terenie w 1927 roku.

W 1939 r. fort II nie znajdował się na eksponowanym kierunku działań bojowych, toteż nie odegrał żadnej roli w obronie miasta. W okresie okupacji hitlerowskiej na terenie fortu znajdowały się niemieckie magazyny materiałów pędnych.

Czternastego czerwca 1943 r. grupa bojowa PPS pod dowództwem Władysława Andrzejczaka dokonała aktu sabotażu, podpalając magazyny. W okolicy obecnych baraków koszarowych znajdował się niemiecki cmentarz wojskowy (?).

Obecnie na terenie fortu stacjonuje jednostka samochodowa WP. Przedstok fortu zajęty jest przez ogródki działkowe, a fort - częściowo przez wojskowy ośrodek wypoczynkowy położony nad fosą, która stanowi w tej części Warszawy jeden z większych i najczystszych zbiorników wodnych.

Zachowały się w dobrym stanie kazamaty dawnych koszar szyjowych, ruiny kaponiery szyjowej oraz ślady zwodzonego mostu.